Lees voor

Leven met de fabrieksfluit

25-12-2011 02:00
0 reacties

TIEL - In het vierde nummer van het maandblad 'Het leven in Tiel, Wadenoijen en Kapel-Avezaath' wordt in een zestal artikelen aandacht besteed aan de industriële bedrijvigheid in genoemde plaatsen. Het startpunt is het ontstaan van de eerste fabrieken rond 1850 en het eindpunt ligt rond 1970 toen de werkgelegenheid in de industrie begon af te nemen met fabriekssluitingen als gevolg. Lezers, geïnteresseerd in de maatschappij de Betuwe en Flipje, dienen nog even geduld te hebben. Volgens de planning komt jam pas in de achtste aflevering (mei 2012) aan de orde.

door Frits Kat

Naast een beschrijving van ondernemingen met hun bloeiperiodes en tijden van stagnatie is er ook aandacht voor arbeidsconflicten zoals stakingen, bedrijfsspionage en de inzet van stakingsbrekers. Landelijk gezien betrekkelijk laat is er in 1914 een staking bij Kurz, die in 1896 als ex-werknemer bij Daalderop, voor zichzelf begonnen was. De cao-onderhandelingen gingen over stukwerktarieven, een vrije zaterdagmiddag en een loonsverhoging van twee cent per uur. Kurz weigerde toezeggingen te doen met als gevolg dat op nieuwjaarsdag 1914 tachtig arbeiders het werk neerlegden. Ondanks de inzet van uit Duitsland geronselde arbeidskrachten kwam er pas na 22 weken een einde aan de staking. Kurz stond de geëiste loonsverhoging toe! In de loop van de jaren zestig van de 19e eeuw konden kleinere bedrijven de loonstijgingen niet meer opvangen. De winstgevendheid verdween en Tiel hield eigenlijk slechts vier metaalbedrijven over: Daalderop, Kurtz, Metawa en Rio.

In het artikel 'Van tinstad naar glasstad' wordt duidelijk gemaakt dat de Nederlandse regering de volstrekte afhankelijk van België wenste te doorbreken met als resultaat de productie van het eerste glas in Tiel in 1963. Bij de beschrijving van Bredero Price - Texas in Tiel - en bij het artikel over het bedrijf van Hans van Driel is het plezierig dat het geheel verlucht wordt door sfeertekeningen van vroegere werknemers.
Uiteraard is ook deze aflevering weer ruim voorzien van informatief fotomateriaal. Een boeiend nummer over grotendeels verdwenen industriële bedrijvigheid.